علت سیاه شدن روغن موتور

بسیاری از رانندگان و مالکان خودرو، زمانی که گیج روغن را بررسی می کنند و با مایعی تیره و سیاه رنگ مواجه می شوند، دچار نگرانی شدید می شوند و تصور می کنند که موتور خودروی آن ها دچار مشکل فنی شده یا کیفیت روغن مصرفی پایین بوده است. واقعیت این است که درک دقیق علت سیاه شدن روغن موتور نیازمند شناخت عمیق از نحوه عملکرد پیشرانه های احتراق داخلی و شیمی روانکار ها است.

روغن موتور وظایف متعددی فراتر از روانکاری صرف دارد که یکی از مهم ترین آن ها، تمیزکاری و معلق نگه داشتن آلاینده ها است. زمانی که سوخت در محفظه احتراق منفجر می شود، مقداری دوده و کربن به عنوان محصولات جانبی تولید می شود که اگر روی قطعات موتور رسوب کند، می تواند باعث گرفتگی مجاری و افت عملکرد شود. روغن موتور های باکیفیت حاوی مواد افزودنی خاصی به نام پاک کننده ها و معلق کننده ها هستند که وظیفه دارند این ذرات دوده را از روی قطعات شسته و در خود شناور نگه دارند.

بنابراین، تغییر رنگ روغن از طلایی روشن به قهوه ای تیره یا سیاه، در بسیاری از موارد نشان دهنده عملکرد صحیح روغن در جذب آلودگی ها است و لزوماً به معنای خرابی نیست. با این حال، سرعت این تغییر رنگ و شرایط فیزیکی روغن است که تعیین می کند آیا با یک روند طبیعی روبرو هستیم یا یک نقص فنی در سیستم احتراق یا خنک کاری وجود دارد که باید فوراً بررسی شود. در ادامه این مقاله تخصصی، به بررسی دقیق چرایی این پدیده در خودرو های مختلف ایرانی و نشانه های خطر خواهیم پرداخت.

علت زود سیاه شدن روغن موتور پراید

خودروی پراید با وجود سادگی در طراحی موتور، یکی از خودرو هایی است که مالکان آن اغلب از تغییر رنگ سریع روغن شکایت دارند و به دنبال دلایل فنی آن هستند. موتور پراید که بر پایه تکنولوژی قدیمی طراحی شده است، معمولاً در دور موتور های بالا کار می کند و به دلیل سیستم خنک کاری نسبتاً ضعیف تر در مقایسه با خودرو های مدرن، دمای کاری بالایی دارد. این حرارت بالا یکی از عوامل اصلی اکسیداسیون زودرس روغن است.

علاوه بر این، بسیاری از مدل های پراید (به ویژه مدل های قدیمی تر یا یورو ۲) ممکن است دارای احتراق ناقص باشند که منجر به تولید دوده بیشتری نسبت به استاندارد های روز می شود. زمانی که دوده حاصل از احتراق ناقص از رینگ های پیستون عبور کرده و وارد کارتر روغن می شود (پدیده Blow-by)، روغن به سرعت سیاه می شود. نکته بسیار مهم دیگر در مورد پراید، کیفیت فیلتر روغن و نوع روغن انتخابی است.

متاسفانه استفاده از روغن های تصفیه دوم یا فیلتر های تقلبی که ظرفیت جذب پایینی دارند، باعث می شود ذرات معلق در روغن اشباع شده و رنگ آن به سرعت تیره شود. همچنین رانندگی در ترافیک های سنگین شهری که فشار زیادی به موتور پراید وارد می کند، چرخه های حرارتی را افزایش داده و باعث شکسته شدن مولکول های روغن و تیرگی آن می شود. اگر شما در جاده های غربی کشور تردد می کنید و با مشکل ناگهانی مواجه شدید، تیم امداد خودرو کرمانشاه می تواند با بررسی وضعیت موتور و تعویض روغن در محل، از آسیب های جدی تر به یاتاقان ها جلوگیری کند.

علت سیاه شدن روغن موتور نیسان وانت

نیسان وانت یا همان نیسان آبی، به عنوان یک خودروی کار و حمل بار سنگین، شرایط عملکردی کاملاً متفاوتی نسبت به خودرو های سواری دارد و سیاه شدن روغن در آن امری بسیار شایع و تا حد زیادی اجتناب ناپذیر است. موتور های Z24 نصب شده روی این وانت ها، برای تولید گشتاور بالا طراحی شده اند و اغلب تحت بار سنگین کار می کنند. فشار مضاعف ناشی از حمل بار، دمای محفظه احتراق را به شدت بالا می برد و باعث می شود روغن موتور در معرض تنش های حرارتی شدید قرار گیرد. این تنش حرارتی باعث کربنیزه شدن بخش های فرار روغن و تیرگی آن می شود.

از سوی دیگر، سیستم سوخت رسانی در نیسان وانت ها (چه در مدل های کاربراتوری قدیمی و چه در مدل های انژکتوری) معمولاً تمایل به تزریق سوخت غنی دارد تا قدرت لازم برای کشش بار فراهم شود. این ترکیب سوخت و هوا غنی، دوده زیادی تولید می کند که مستقیماً وارد روغن می شود. همچنین، فواصل تعویض روغن در خودرو های کار باید کوتاه تر باشد، زیرا روغن موتور نیسان وانت نه تنها باید روانکاری کند، بلکه باید حجم عظیمی از آلودگی ناشی از احتراق تحت فشار را نیز در خود حل کند.

اگر روغن سیاه نشود، یعنی این دوده ها در حال رسوب کردن روی قطعات حیاتی موتور هستند که در درازمدت باعث افت کمپرس و خرابی موتور خواهد شد. بنابراین، سیاهی روغن در نیسان وانت تا زمانی که با کاهش غلظت (شلی بیش از حد) یا بوی تند سوختگی همراه نباشد، نشان دهنده این است که روغن وظیفه شستشوی دوده های ناشی از کار سخت موتور را به درستی انجام می دهد.

علت زود سیاه شدن روغن موتور تیبا

خودروی تیبا با موتور ارتقا یافته M15، اگرچه از نظر ظاهری شباهت هایی به موتور پراید دارد، اما تغییرات فنی در سرسیلندر و سیستم سوخت رسانی آن باعث شده تا رفتار روغن در این موتور کمی متفاوت باشد. یکی از دلایل اصلی زود سیاه شدن روغن در تیبا، تراکم بالاتر موتور نسبت به مدل های قدیمی تر و استفاده از روغن های با سطح کیفی بالاتر API بالاتر است. روغن های مدرن تر که برای تیبا توصیه می شوند، دارای درصد بالاتری از مواد افزودنی پاک کننده (Detergents) هستند.

این مواد به صورت تهاجمی به رسوبات و دوده ها حمله می کنند و آن ها را در خود حل می کنند تا موتور تمیز بماند. بنابراین، اگر روغن موتور تیبا در هزار کیلومتر اول سیاه شد، این یک نشانه مثبت از عملکرد افزودنی ها است. عامل دوم، شرایط رانندگی شهری است که اغلب مالکان تیبا با آن مواجه هستند.

رانندگی با توقف و حرکت های مکرر (Stop-Go driving) باعث می شود موتور در بسیاری از مواقع در دمای غیر ایده آل کار کند و احتراق کامل صورت نگیرد، که نتیجه آن ورود دوده به روغن است. همچنین باید توجه داشت که در آب بندی اولیه خودرو های صفر کیلومتر تیبا، براده های بسیار ریز فلزی و مواد باقی مانده از خط تولید ممکن است باعث تغییر رنگ اولیه روغن شوند که طبیعی است. اما اگر این سیاه شدن با کاهش سطح روغن همراه باشد، باید سلامت رینگ های پیستون و لاستیک ساق سوپاپ بررسی شود.

علت سیاه شدن روغن موتور ساینا

ساینا به عنوان نسخه فیس لیفت شده و کمی مدرن تر تیبا، از همان پلتفرم موتوری استفاده می کند اما حساسیت های خاص خود را به ویژه در بخش سنسور ها و سیستم های الکترونیکی مدیریت موتور دارد. سیاه شدن روغن در ساینا نیز عمدتاً ناشی از خاصیت پاک کنندگی بالای روغن های توصیه شده توسط کارخانه است. با این حال، یک عامل فنی دیگر در ساینا می تواند خرابی یا کثیفی سنسور اکسیژن یا انژکتور ها باشد.

اگر انژکتور ها پاشش درستی نداشته باشند و سوخت را به صورت قطرات درشت به جای پودر تزریق کنند، احتراق ناقص رخ می دهد. این احتراق ناقص حجم زیادی کربن تولید می کند که روغن را به سرعت سیاه و حتی غلیظ می کند. در خودروی ساینا، استفاده از روغن با گرید و ویسکوزیته نامناسب (مثلاً استفاده از روغن 20W50 به جای 10W40 در فصول سرد) می تواند باعث شود روغن به خوبی در لحظه استارت جریان پیدا نکند و اصطکاک خشک ایجاد شود که حرارت موضعی و سوختن روغن را در پی دارد.

علاوه بر این، سیستم تهویه کارتر (PCV) در این خودرو ها اگر دچار گرفتگی شود، بخارات روغن و گاز های احتراق نمی توانند خارج شوند و دوباره به کارتر برمی گردند که باعث لجن شدن و سیاه شدن سریع روغن می شود. بررسی دوره ای شیر PCV در ساینا می تواند از سیاه شدن غیرطبیعی و زودرس روغن جلوگیری کند و عمر مفید روانکار را افزایش دهد.

علت سیاه شدن روغن موتور سمند

خانواده خودرو های سمند با دو نوع موتور اصلی XU7 و EF7 در بازار موجود هستند که دلایل سیاه شدن روغن در هر کدام متفاوت است. در موتور های XU7 (سمند معمولی)، طراحی قدیمی بوش تر و واشر سرسیلندر حساس، باعث می شود این موتور در دما های بالا کار کند. حرارت بالا دشمن اصلی زنجیره های پلیمری روغن است و باعث اکسیداسیون و تیرگی آن می شود.

همچنین در این موتور ها احتمال نشت بسیار جزئی مایع خنک کننده یا بنزین به داخل روغن وجود دارد که واکنش شیمیایی حاصل از آن، رنگ روغن را تغییر می دهد. اما در موتور های EF7 (موتور ملی)، داستان متفاوت است. این موتور دارای سیستم زمان بندی متغیر سوپاپ (CVVT) است که با فشار روغن کار می کند و نسبت به آلودگی روغن بسیار حساس است.

روغن موتور در سمند EF7 به دلیل تلورانس های دقیق قطعات و دمای کاری بسیار بالا، تحت فشار شدیدی قرار دارد. سیاه شدن روغن در EF7 اغلب به دلیل گرمای زیادی است که از طریق ماژول روغن خنک کن (اویل ماژول) دفع می شود.

اگر در سفر های جاده ای هستید و در منطقه کنگاور یا اطراف آن متوجه تغییر رنگ غیرعادی یا افت فشار روغن در سمند خود شدید، خدمات امداد خودرو کنگاور آماده است تا با تجهیزات دیاگ تخصصی و تعویض روغن استاندارد، سلامت موتور پیچیده EF7 شما را تضمین کند. استفاده از روغن های تمام سنتتیک در سمند EF7 توصیه می شود، زیرا مقاومت بیشتری در برابر سیاه شدن ناشی از حرارت دارند.

علت سیاه شدن روغن موتور پژو ۴۰۵

پژو ۴۰۵، به عنوان یکی از قدیمی ترین خودرو های حاضر در جاده های ایران، اغلب دارای کارکرد های بالا و موتور هایی است که سال ها زیر فشار بوده اند. علت اصلی سیاه شدن روغن در پژو ۴۰۵، معمولاً به تجمع لجن ها و رسوبات قدیمی در داخل موتور برمی گردد. حتی اگر شما بهترین روغن را هم در یک موتور ۴۰۵ با کارکرد بالا بریزید، مواد شوینده موجود در روغن جدید بلافاصله شروع به حل کردن رسوبات کربنی قدیمی که در گوشه و کنار کارتر و سرسیلندر جا خوش کرده اند، می کنند.

این عمل باعث می شود روغن جدید در کمتر از چند صد کیلومتر کاملاً سیاه شود. این نوع سیاهی در واقع نشانه خوبی است و نشان می دهد روغن در حال جرم گیری موتور است. اما عامل نگران کننده در پژو ۴۰۵، فرسودگی رینگ های پیستون است. با افزایش سن موتور، فاصله بین رینگ و سیلندر زیاد می شود و گاز های داغ احتراق به راحتی وارد محفظه روغن می شوند.

این گاز ها نه تنها روغن را سیاه و اکسید می کنند، بلکه خاصیت اسیدی به آن می دهند که باعث خوردگی قطعات می شود. در این خودرو ها، کاهش فاصله زمانی تعویض روغن و استفاده از فیلتر های باکیفیت برای جذب ذرات دوده جدا شده از دیواره ها، حیاتی است تا از انسداد کانال های روغن رسانی میل لنگ جلوگیری شود.

دلیل سیاه شدن روغن موتور چیست

برای درک علمی و دقیق این پدیده، باید بدانیم که روغن موتور در یک محیط شیمیایی و فیزیکی بسیار خشن فعالیت می کند و تغییر رنگ آن معلول چندین واکنش مختلف است. اولین و مهم ترین دلیل، چرخه های حرارتی است؛ موتور خودرو مدام گرم و سرد می شود و این نوسان دما باعث شکسته شدن زنجیره های هیدروکربنی روغن و تیره شدن آن می شود که به آن “شکست حرارتی” می گویند.

دلیل دوم اکسیداسیون است؛ در دما های بالا، مولکول های روغن با اکسیژن هوا واکنش نشان می دهند و ترکیبات تیره رنگی تولید می کنند. اما رایج ترین دلیل، وجود ذرات کربن معلق است. همانطور که پیش تر اشاره شد، روغن های مدرن حاوی ادتیو های Dispersant (پراکنده ساز) هستند. این مواد ذرات میکروسکوپی دوده را احاطه کرده و مانع از چسبیدن آن ها به هم و تشکیل لجن می شوند. در نتیجه، این ذرات در روغن شناور می مانند و رنگ آن را سیاه می کنند.

اگر از محصولات باکیفیت و معتبر استفاده می کنید و متوجه شدید که روغن رنگ خود را حفظ کرده و شفاف مانده است، شاید باید نگران باشید زیرا احتمالاً آن روغن خاصیت پاک کنندگی ندارد و دوده ها در جای دیگری از موتور در حال رسوب هستند. در استفاده از خدمات سیار یا تعویض روغنی ها، دقت به اصالت کالا بسیار مهم است. برای مثال اگر از سرویس های معتبر یا حتی برندی مانند [نام برند] برای تهیه روانکار استفاده می کنید، مطمئن باشید که سیاه شدن تدریجی روغن، بخشی از تضمین کیفیت عملکرد آن در محافظت از قلب تپنده خودروی شماست.

شاید برایتان جالب باشد: امداد خودرو اهواز

سیاه شدن روغن موتور نشانه چیست

سیاه شدن روغن موتور به تنهایی یک نشانگر قطعی برای قضاوت در مورد سلامت یا خرابی موتور نیست و باید در کنار سایر فاکتور ها تفسیر شود. در وهله اول، سیاه شدن روغن نشانه این است که مواد افزودنی پاک کننده در روغن فعال هستند و وظیفه خود را در شستشوی دوده ها و جلوگیری از تشکیل رسوب انجام می دهند. این یعنی سیستم دفاعی روغن کار می کند.

شاید برایتان جالب باشد: امداد خودرو میانه

اما اگر این سیاه شدن با “بوی تند سوختگی” همراه باشد، نشانه این است که موتور بیش از حد داغ می شود یا روغن کیفیت خود را در برابر حرارت از دست داده است. همچنین اگر با لمس روغن بین دو انگشت، ذرات زبر و شنی احساس کردید یا روغن حالتی شبیه به قیر پیدا کرده بود، این نشانه خطرناک “لجن شدن” است و باید فوراً کارتل باز و تمیز شود.
نشانه دیگر، تغییر رنگ شیری یا نسکافه ای است که نشان دهنده مخلوط شدن آب و روغن (معمولاً به دلیل سوختن واشر سرسیلندر) است و نباید با سیاه شدن عادی اشتباه گرفته شود. برای تشخیص بهتر، می توانید از جدول زیر استفاده کنید:

در نهایت، رنگ روغن تنها یکی از شاخص هاست و نباید تنها معیار برای تعویض روغن باشد؛ کیلومتر کارکرد و زمان استفاده از روغن معیار های دقیق تری هستند. اگر تجربه ای در مورد تغییر رنگ غیرعادی روغن در خودروی خود دارید، در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا کارشناسان ما شما را راهنمایی کنند.