تصور کنید صبح زود برای رفتن به محل کار یا یک قرار مهم عجله دارید، سوار خودرو می شوید و سوییچ را می چرخانید، اما هیچ اتفاقی نمی افتد. این سناریو یکی از دلهره آورترین و کلافه کننده ترین تجربه هایی است که هر راننده ای ممکن است با آن روبرو شود. در دنیای مکانیک خودرو، دلایل متعددی وجود دارد که می تواند مانع از فعالیت پیشرانه شود و سیستم احتراق را مختل کند. شناخت دقیق علت روشن نشدن ماشین نه تنها به شما کمک می کند تا در شرایط اضطراری خونسردی خود را حفظ کنید، بلکه می تواند از هزینه های گزاف تعمیرات بی مورد نیز جلوگیری کند.
خودروهای امروزی مجموعه ای پیچیده از سیستم های الکتریکی، مکانیکی و کامپیوتری هستند که هماهنگی دقیق میان ان ها برای روشن شدن موتور الزامی است. از یک باتری ساده که عمرش به پایان رسیده تا سنسورهای پیچیده ای که اطلاعات حیاتی را به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال می کنند، هر کدام می توانند حلقه مفقوده در زنجیره استارت زدن باشند. در این مقاله تخصصی از امداد خودرو کرمانشاه، ما قصد داریم با نگاهی عمیق و فنی، تمام زوایای پنهان و آشکار این مشکل را بررسی کنیم تا شما بتوانید مانند یک متخصص، عیب یابی اولیه را انجام دهید.
علت روشن نشدن ماشین چیست؟
برای درک اینکه چرا یک خودرو روشن نمی شود، ابتدا باید بدانیم چه عواملی برای حیات موتور ضروری هستند. موتورهای احتراق داخلی برای شروع به کار به سه عنصر اصلی نیاز دارند: سوخت، هوا و جرقه (در موتورهای بنزینی) یا تراکم (در موتورهای دیزلی). اگر هر یک از این سه ضلع مثلث احتراق دچار نقص شود، یا اگر زمان بندی ان ها با هم هماهنگ نباشد، ماشین روشن نخواهد شد.
اما فراتر از این مثلث، سیستم استارت و برق رسانی نقش کلیدی را ایفا می کنند. زمانی که شما سوییچ را می چرخانید، باتری باید جریان الکتریکی کافی را به استارت برساند تا فلایویل را بچرخاند و پیستون ها را به حرکت درآورد. اگر باتری ضعیف باشد، اتصالات سولفاته شده باشند یا استارت خراب باشد، اصلا موتور نمی چرخد که بخواهد روشن شود. علاوه بر این، سیستم های امنیتی مدرن مانند ایموبلایزر نیز می توانند در صورت عدم شناسایی کد سوییچ، برق یا سوخت را قطع کنند.
در بسیاری از موارد، رانندگان با شنیدن صدای “تیک تیک” هنگام استارت زدن مواجه می شوند که معمولا نشان دهنده ضعیف بودن باتری یا خرابی اتوماتیک استارت است. اما اگر استارت به خوبی می خورد و موتور دور می گیرد ولی روشن نمی شود، باید به سراغ سیستم سوخت رسانی (پمپ بنزین، فیلتر بنزین، انژکتورها) و سیستم جرقه زنی (کویل، وایر، شمع ها) رفت.
علت خوب روشن نشدن ماشین در صبح
روشن نشدن یا بد روشن شدن خودرو در صبح های زود، معمولا ریشه در سرد بودن موتور و غلظت سیالات دارد. وقتی خودرو برای چندین ساعت خاموش می ماند، روغن موتور به کارتل باز می گردد و دمای ان کاهش می یابد. روغن سرد، ویسکوزیته یا گرانروی بالاتری دارد و غلیظ تر است؛ این موضوع باعث می شود که قطعات متحرک موتور مانند پیستون ها و میل لنگ با اصطکاک بیشتری حرکت کنند و استارت فشار بیشتری را برای چرخاندن موتور تحمل کند.
اگر باتری خودرو نیز کمی ضعیف باشد، ترکیب این دو عامل باعث می شود که سرعت چرخش موتور به حد نصاب لازم برای روشن شدن نرسد. باتری ها در دماهای پایین تر کارایی شیمیایی خود را از دست می دهند و اگر عمر مفید ان ها رو به پایان باشد، توانایی تامین آمپر لحظه ای (CCA) برای استارت سرد را نخواهند داشت.
عامل مهم دیگر در بد روشن شدن صبحگاهی، نشتی های ریز در سیستم سوخت رسانی است. اگر در مسیر سوخت، فشار شکن یا شیر یک طرفه پمپ بنزین مشکلی وجود داشته باشد، در طول شب فشار بنزین در ریل سوخت افت می کند. صبح هنگام، پمپ باید مدت زمان بیشتری کار کند تا دوباره فشار لازم را تامین نماید، که این امر منجر به استارت طولانی یا نیاز به چند بار باز و بسته کردن سوییچ می شود.
همچنین کثیفی یا خرابی استپر موتور (Stepper Motor) و سنسور دمای آب نیز می تواند باعث شود که ECU نتواند مخلوط سوخت و هوای غنی تری را که برای استارت سرد لازم است، به درستی تنظیم کند. در خودروهای کاربراتوری قدیمی، تنظیم نبودن ساسات عامل اصلی بود، اما در خودروهای انژکتوری، سنسورها نقش حیاتی را بازی می کنند. جمع شدن رطوبت روی شمع ها و وایرها در شب های مرطوب نیز می تواند باعث برق دزدی و ضعف جرقه در اولین استارت صبحگاهی شود.
علت روشن نشدن ماشین با استارت اول
بسیاری از رانندگان تجربه کرده اند که خودرو با اولین استارت روشن نمی شود، اما با استارت دوم یا سوم به راحتی شروع به کار می کند. این پدیده معمولا نشان دهنده وجود نقص در سیستم حفظ فشار سوخت است. در یک سیستم سالم، وقتی خودرو خاموش می شود، مقداری فشار بنزین باید پشت انژکتورها باقی بماند تا در استارت بعدی، سوخت بلافاصله در دسترس باشد. اگر رگلاتور فشار بنزین یا سوپاپ یک طرفه ی پمپ بنزین خراب باشد، بنزین به باک برمی گردد و لوله ها خالی می شوند.
در استارت اول، پمپ بنزین در حال پر کردن لوله هاست و سوختی به موتور نمی رسد، اما در استارت دوم که مسیر پر شده است، موتور روشن می شود. برای تست این موضوع، کافی است قبل از استارت زدن، سوییچ را ۳ بار به مدت ۵ ثانیه باز کنید (بدون استارت زدن) تا صدای پمپ قطع شود و سپس استارت بزنید؛ اگر ماشین روشن شد، مشکل قطعا از افت فشار سوخت است.
علاوه بر سیستم سوخت، ضعف در سیستم جرقه زنی نیز می تواند عامل این مشکل باشد. شمع هایی که الکترود ان ها فرسوده شده یا فاصله دهانه ان ها (Gap) زیاد شده است، برای ایجاد جرقه قوی به ولتاژ بالاتری نیاز دارند. در استارت اول که ولتاژ باتری به دلیل بار زیاد استارت کمی افت می کند، کویل ها نمی توانند ولتاژ کافی را برای عبور از این فاصله زیاد تامین کنند. اما در تلاش های بعدی، به دلیل گرم شدن اندک محفظه احتراق و تحریک یونیزاسیون هوا، جرقه راحت تر زده می شود. همچنین کثیفی سنسور دور موتور می تواند باعث شود که در دورهای پایینِ لحظه استارت، سیگنال دقیقی به ECU ارسال نشود.
علت روشن نشدن ماشین در زمستان
یک باتری سربی اسیدی در دمای انجماد می تواند تا ۵۰ درصد از قدرت استارت زنی خود را از دست بدهد. حال اگر موتور نیز به دلیل روغن سفت شده (به خصوص اگر از روغن های با گرانروی نامناسب برای زمستان استفاده شده باشد) به سختی بچرخد، باتری توان غلبه بر این مقاومت را نخواهد داشت. یخ زدن آب در سیستم سوخت رسانی نیز یکی دیگر از معضلات زمستانی است. اگر مقداری آب در باک بنزین یا مسیر لوله ها وجود داشته باشد، در دمای زیر صفر یخ می زند و مسیر سوخت را مسدود می کند. استفاده از مکمل های جذب کننده رطوبت در باک می تواند از این مشکل پیشگیری کند.
عامل دیگری که در زمستان نادیده گرفته می شود، غلظت نامناسب مخلوط سوخت و هوا است. هوای سرد چگالی بیشتری دارد و اکسیژن بیشتری را وارد موتور می کند؛ سنسور دمای هوای ورودی (IAT) و سنسور دمای آب باید اطلاعات دقیقی به کامپیوتر بدهند تا پاشش سوخت افزایش یابد.
اگر این سنسورها خطا داشته باشند، مخلوط سوخت فقیر (Lean) شده و موتور روشن نمی شود. همچنین فرسودگی وایرهای شمع در زمستان بیشتر خود را نشان می دهد؛ زیرا روکش های پلاستیکی خشک و شکننده می شوند و ترک های ریز بر می دارند. رطوبت و برف آب شده به داخل این ترک ها نفوذ کرده و باعث برق دزدی شدید می شوند، به طوری که جرقه به جای رسیدن به شمع، به بدنه موتور نشت می کند. در چنین شرایطی اگر در جاده های برفی محدوده صحنه و بیستون گرفتار شدید، تیم امداد خودرو صحنه با تجهیزات گرمایشی و باتری های کمکی می تواند به سرعت مشکل شما را رفع کند.
علت روشن نشدن ماشین در گرما
شاید عجیب به نظر برسد، اما گرمای شدید تابستان نیز می تواند به اندازه سرمای زمستان مانع از روشن شدن خودرو شود. یکی از پدیده های رایج در گرما، “قفل گازی” یا Vapor Lock است. هرچند این پدیده در خودروهای انژکتوری مدرن به دلیل فشار بالای پمپ بنزین کمتر رخ می دهد، اما هنوز هم در شرایط خاص یا خودروهای قدیمی تر دیده می شود. وقتی دمای زیر کاپوت به شدت بالا می رود، بنزین داخل لوله های فلزی قبل از رسیدن به انژکتور تبخیر می شود.
پمپ بنزین برای پمپاژ مایع طراحی شده است و نمی تواند بخار را فشرده کند؛ در نتیجه جریان سوخت قطع شده و ماشین روشن نمی شود. این مشکل معمولا زمانی رخ می دهد که شما خودرو را پس از رانندگی طولانی خاموش می کنید و پس از چند دقیقه می خواهید دوباره استارت بزنید.
گرمای هوا همچنین مقاومت الکتریکی قطعات را افزایش می دهد. سیم پیچ های داخل استارت، کویل ها و رله ها در اثر گرما مقاومت بیشتری پیدا می کنند و جریان کمتری از ان ها عبور می کند. کیت های الکترونیکی مانند ماژول جرقه زنی یا سنسورها نیز به گرما حساس هستند و ممکن است در دماهای بالا دچار قطعی موقت شوند. به عنوان مثال، سنسور دور موتور در برخی خودروها وقتی خیلی داغ می شود، مدار داخلی اش قطع شده و پس از خنک شدن دوباره وصل می شود.
انبساط قطعات فلزی موتور نیز می تواند در موارد نادر باعث سفت شدن موتور شود. اگر سیستم خنک کننده خودرو ضعیف باشد و موتور در مرز جوش آوردن خاموش شده باشد، پیستون ها به دلیل انبساط حرارتی به سیلندر می چسبند و استارت قدرت چرخاندن موتور را نخواهد داشت. در این حالت باید صبر کرد تا دمای موتور پایین بیاید و سپس اقدام به استارت زدن نمود.
علت روشن نشدن ماشین حتی با هل دادن
هل دادن خودرو معمولا آخرین راهکار رانندگان برای روشن کردن ماشینی است که باتری اش ضعیف شده است، اما گاهی حتی این روش سنتی و البته پرخطر نیز جواب نمی دهد. اگر خودرو با هل دادن روشن نشود، یعنی مشکل فراتر از سیستم استارت و باتری است. یکی از خطرناک ترین دلایل، پارگی تسمه تایم است. اگر تسمه تایم پاره شده باشد، ارتباط بین میل لنگ و میل سوپاپ قطع شده است.
در این حالت، هل دادن ماشین می تواند باعث برخورد پیستون ها با سوپاپ های باز شود و خسارت سنگینی به موتور (کج شدن سوپاپ ها و آسیب به سرسیلندر) وارد کند. بنابراین، اگر هنگام استارت زدن صدای چرخش موتور غیرعادی و خیلی سریع و آزاد به نظر می رسد (که نشانه نداشتن کمپرس است)، به هیچ وجه سعی نکنید ماشین را با هل دادن روشن کنید.
دلیل دیگر، قطع بودن سیستم های الکترونیکی حیاتی است. در خودروهای انژکتوری، برای روشن شدن موتور نیاز به ولتاژ حداقلی برای فعال سازی ECU، پمپ بنزین و انژکتورها وجود دارد. اگر باتری به طور کامل و صد در صد تخلیه شده باشد (Dead Battery) یا اتصالات اصلی برق قطع شده باشند، حتی با هل دادن و چرخاندن دینام با دور پایین، ولتاژ لازم برای بیدار شدن کامپیوتر خودرو تولید نمی شود و سیستم جرقه زنی فعال نخواهد شد. همچنین خرابی سوییچ اینرسی (قطع کن بنزین در تصادفات) می تواند باعث قطع جریان پمپ بنزین شود.
خدمات مرتبط: امداد خودرو اهواز
علت روشن نشدن ماشین در هوای سرد
هوای سرد علاوه بر تاثیر بر باتری و غلظت روغن که پیش تر اشاره شد، چالش های منحصر به فرد دیگری را برای سنسورها و سیستم تنفس خودرو ایجاد می کند. در هوای بسیار سرد، رطوبت موجود در هوا می تواند روی دریچه گاز یخ بزند و مانع از باز شدن صحیح ان یا عبور هوا از مسیر استپر موتور شود.
این انسداد فیزیکی باعث خفگی موتور در لحظه استارت می شود. همچنین، سنسور فشار هوای مانیفولد (MAP Sensor) در هوای سرد ممکن است به دلیل یخ زدن شلنگ های وکیوم، اطلاعات غلطی به کامپیوتر بدهد. اگر ECU تصور کند که بار روی موتور کم است، سوخت کمی تزریق می کند که برای روشن شدن در هوای سرد کافی نیست.
موضوع مهم دیگر در هوای سرد، پدیده “خفه کردن” یا Flooding است. وقتی در هوای سرد چندین بار استارت طولانی می زنید و ماشین روشن نمی شود، حجم زیادی بنزین مایع وارد سیلندرها می شود. این بنزین شمع ها را خیس می کند و مانع از جرقه زدن ان ها می شود.
همچنین بنزین اضافی، روغن روی دیواره سیلندر را می شوید و کمپرس موتور را کاهش می دهد. در این شرایط، بوی تند بنزین خام به مشام می رسد. راهکار این است که پدال گاز را تا انتها فشار دهید (حالت Clear Flood در بسیاری از ECU ها) و استارت بزنید تا ورودی هوا به حداکثر برسد و سوخت قطع شود، یا اینکه صبر کنید تا بنزین تبخیر شود.